Date: Wed, 10 Oct 2001

Kantongerecht - Griffie civiel
Rolzitting van 10 october 2001
Rolnummer 01/15.361vt

KONKLUSIE TOT REFERTE

in de zaak van het

Woningbedrijf Amsterdam
als eiseres
met mr.E.Minderhoud als gemachtigde

tegen

Het Fort van Sjakoo
als gedaagde
procederend in persoon

Geachte Kantonrechter,

Het zal je maar gebeuren. Na 24 jaar een boekhandel gedreven te hebben in een pand dat alleen dankzij jouw inspanning behouden is, krijg je in juli een brief van het Woningbedrijf dat je huur met 900% omhoog moet en in september sta je al voor de rechter. Nooit gezeur gehad over huurachterstand of onderhoud, prima huurster dus. Terwijl in 1993 het Woningbedrijf ook een brief schreef over de huur, toen FL 600 een prima huur vond en net zo makkelijk accoord ging met de prijs die we toen betaalden. Die FL 600 was in november 1993 "meer in overeenstemming met de huur van onroerend goed in de omgeving", aldus het Woningbedrijf.
In 2001 van enige overgangsperiode of onderhandelen geen sprake. Einde boekhandel.

Het Fort van Sjakoo is een boekhandel die boeken, tijdschriften en andere media verspreidt ter bevordering van het zelfstandig denken. Niet gebonden aan enige politieke stroming, onafhankelijk, met een breed aanbod. Materiaal dat andere boekhandels niet verkopen.
Wat mede blijkt uit de aankopen bij ons van instituten als Gemeentearchief en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis IISG. Over belangstelling hebben we ook niet te klagen. De omzet ligt inmiddels al rond de FL 120.000 per jaar - er is dus behoefte aan het soort boeken en tijdschriften dat wij verkopen. Sjakoo biedt onderdak aan ASCII, de low-budget internetwerkplaats.

Niet alleen waren we onaangenaam getroffen door de haast en de onredelijkheid van het Woningbedrijf. In de dagvaarding werd een benadering gekozen die de schijn wekt de rechter op niet-zakelijke gronden tot een vooringenomenheid jegens Sjakoo te willen brengen. Door sympathisanten van Sjakoo aangebrachte leuzen zijn door het Woningbedrijf verwijderd en zij laat weten te overwegen de kosten daarvan op Sjakoo te verhalen.
Als Het Parool het Woningbedrijf benadert voor een artikel over de huurprijsverhoging, hult verhuurster zich in 'geen commentaar'. Om dan vervolgens in de dagvaarding naar de pers uit te halen en Het Parool te beschuldigen van het publiceren van een ongenuanceerd artikel.

Wat is er nu zo bijzonder aan deze huurprijsverhoging?
In begin zeventiger jaren, toen de metrobouw van start ging en de Nieuwmarkt gesaneerd zou worden (sloop/kantoorbouw/autoweg), sloegen aktievoerders en heemschutters de handen ineen om het De Pintohuis aan de St.Anthoniebreestraat te behouden. Door sloop zou een belangrijk monument voor de stad verloren gaan. Toen de gemeenteraad besloot het pand te behouden was daarmee de aanleg van het laatste stuk van de snelweg van Amstelstation naar Centraal Station van de baan. Het De Pintohuis stond er namelijk midden op. Dit is een belangrijke stimulans geweest tot behoud van de Nieuwmarktbuurt, zoals we die nu kennen. Gemengd wonen en werken met veel sociale woningbouw. Een stad zoals die prettig is om in te wonen. Op de sluis tussen de St.Anthoniebree- en de Jodenbree^Fstraat is uit in de Nieuwmarkt verzamelde ornamenten in opdracht van de gemeente een monument gemaakt om dit keerpunt in het denken over de stad te herdenken.

Wat het De Pintohuis was voor de Nieuwmarktbuurt en de St.Anthoniebreestraat, was het pand Jodenbreestraat 24 voor het verlengde van de St.Anthoniebreestraat. Na de sloop in de Nieuwmarkt, waar kantoor- en hotelbouwers geen kans hadden gekregen, richtte de aandacht van de kapitaalkrachtigen zich op de naastgelegen buurten. De Engelse firma Grand Vista had belangen verworven in het blok rond het Rembrandthuis. Het wilde zoveel mogelijk woningen slopen om massieve kantorenbouw mogelijk te maken. Het tij was gunstig: op het Waterlooplein was de gemeente aan de slag om de Stoperabouw voor te bereiden. Door het kraken van de Jodenbreestraat 24 in 1975 was het mogelijk dit pand voor sloop te behoeden. Dit heeft nogal wat voeten in de aarde gehad. In 1977 kwam Sjakoo met haar winkel in het pand. Een nieuw keerpunt in het denken over de buurt bracht de gemeente zover om de bezittingen van Grand Vista in dit blok over te nemen voor een miljoen.

Het pand en de winkel zijn door de bewoners en gebruikers altijd in eigen beheer opgeknapt en onderhouden. In de loop van de 80-er jaren werden kraakpanden gelegaliseerd en in het kader daarvan werden er met bewoners en gebruikers huurovereenkomsten gesloten. De bewoners en Sjakoo hadden dit stukje binnenstad voor Amsterdam en de Amsterdammers weten te behouden. Er kwam woningbouw, er kwamen winkels. Met de herbouw van het Maupoleum aan de overkant kwam er ook wat leven aan die kant van de straat.
Dus wat er in de eerste plaats bijzonder is aan deze huurverhoging is dat je door het succes van je actie middels een omweg toch moet verdwijnen. Het Woningbedrijf heeft haar bezit hier in de straat slechts te danken aan de bewoners en Sjakoo.

Het probleem van Sjakoo is het probleem van een groeiend aantal sociale panden en instellingen in de binnenstad. Door huurverhogingen worden groepen gedwongen hun aktiviteiten te staken of in het gunstigste geval naar de rand van de stad te verplaatsen. De binnenstad wordt een monocultuur van grootwinkelbedrijven en kantoren waar elke levendigheid ontbreekt. De mondialisering in de eigen straat slaat toe.
In de stad wordt meer en meer onderkend dat er plaats moet blijven voor initiatieven en groepen die een bijdrage leveren aan een levende en interessante stad. Het broedplaatsenbeleid van de gemeente komt nog niet echt van de grond. Aandacht is er voor de sociale panden die sociale huren willen. Als het Woningbedrijf aan Sjakoo aanraadt om subsidie aan te vragen, draait zij haar probleem om: als het Woningbedrijf wel het bezit maar niet de lasten wil van haar panden, dan mengt zij zich maar in de discussie van het broedplaatsenbeleid om een bijdrage aan de gemeente te ontlokken.
Zeventig boekverkopers hebben zich in een open brief tot het Woningbedrijf gericht. Bekende Amsterdammers hebben aandacht gevraagd voor de dreigende verdwijning van activiteiten als die van Sjakoo. Pamfletten zijn uitgedeeld, handtekeningen verzameld, andere door huurstijgingen bedreigde sociale panden hebben zich bij Sjakoo aangesloten. Het gesprek met de politiek is op gang gekomen.
Woningbouwverenigingen in Amsterdam hebben zich de vorige eeuw de woon- en leefomgeving aangetrokken. Het Woningbedrijf heeft na haar privatisering haar sociale taken steeds enger opgevat. Er is op dat punt geen beleid van het bedrijf, er is over een leefbare stad daar al jaren niet meer nagedacht.
Het tweede, niet zo eens bijzondere aan de huurverhoging is dat het Woningbedrijf helpt de stad onleefbaar te maken door alleen het geld als selectiemiddel voor haar huursters te gebruiken.

Als het Woningbedrijf een probleem heeft, dan is zij de enige die daar een eind aan kan maken. Sjakoo denkt positief mee.
Van privatiseringen hebben we nog weinig goeds mogen meemaken. Ook in dit geval is het overbrengen van gemeenschapsbezit in particuliere handen niet echt een succes te noemen. Sjakoo wil dan ook gedeprivatiseerd worden - als het WBA het erfpachtcontract opzegt voor dit pand, dan zijn we al een heel eind op de goede richting.
Een minder vergaande stap is om het erfpachtsrecht, dat loopt tot 2013 en bij aanvang in 1994 nog geen tien mille aan canon kostte, in ondererfpacht uit te geven aan de bewoners en gebruikers van het pand.
Het derde bijzondere aan het voorstel tot huurprijswijziging is dat het Woningbedrijf haar hand overspeeld heeft. Zij heeft door haar geldzucht en gebrek aan inzicht in wat er in de stad leeft, een reactie op gang gebracht die in ieder geval niet in het voordeel van het Woningbedrijf zal zijn. Of de alternatieve initiatieven er mee gebaat zijn, zal moeten blijken.

We kunnen er een lang verhaal van maken. Maar de wet is duidelijk welke normen u moet toepassen. Veel ruimte wordt u niet gegeven. De rechtspraak is ook al niet hoopgevend.
Het Woningbedrijf heeft aangegeven dat er over de huurprijs onderhandeld moet worden. En dat ze ondertussen alvast maar de rechtszaak aanhangig maakt omdat die nu eenmaal zoveel tijd kost. Nu valt er met het Woningbedrijf niet te praten als je acht-, negenhonderd gulden per maand aan huur te missen hebt. Maar van de rechter valt ook niets te verwachten. Het heeft dan ook geen zin om verweer te voeren: of er nu FL 4.100 of FL 5.100 per maand uitkomt, betalen kunnen we het niet. Een advies van de BHAC is dan ook overbodig.

Eigenlijk hebben we in deze rechtszaak maar één verzoek te doen. En dat is of u de verhoging niet met terugwerkende kracht wilt laten ingaan. Anders zijn we meteen failliet.

Aangezien wij van een rechtszaak niets te verwachten hebben, maken we er dan ook een eind aan: wij refereren ons aan uw oordeel.

E.Vermeij
bestuur Stichting Het Fort van Sjakoo